GERRA ARTEKO EKONOMIA
1920 eta 1939 urteetan, nazioarteko ekonomiaren garapena bi baldintza multzotan geratu zen, alde batetik baldintza egokiak eta bestetik. Eta bestetik, eragile batzuk asadura Portu zutela 29ko hamarkada zoriontsuaren mugak, 1929ko crackaren arrazoiak eta 30eko depresio ekonomikoaren hedapena ulertzeko.
Britania handiak, barne ekoizpena alde batera utzi zuen eta kapital esportazioa gehitu zuen estatu batuaren nagusitasunari aurre egiteko. Hala ere hutsean geratu zen, esportazio industrialek gora egin zutelako eta honek arazoak ekarri zituen.
Frantziak, bost oztopo izan zituen berrindartzeko ekonomikoan eta horregatik ezin izan zuen ekonomiak normaldu 1928an frankoa egongortu zen arte.
Alemaniak berriz ondamendian amildu zen, gerra kalteak ordaintzera derrigortuta zegoen eta urterik txarrena 1923an izan zuen.
20.hamarkadaren amaneran, ekonomiaren oinarria espekulazioa izan zen eta 1929ko urian, burtsak ondoa jo zuen. Estatu batuek depresio ekonomiko larria jasan izan behar zuen eta sasoirik gogorrena 1933an izan zuen.
Merkatu europarrak ixten ari ziren prezioak baxuagoak ziren, horregatik, kredituak sustartu zituzten. Ondorioz, epe laburreko kapitalen gainugaritasuna Portu zen eta espekulazioak gora egin zuen 1926tik 1929ra. 1929ko urritik aurrera, gora egin zuen New Yorkeko burtsak. 24an, balioen salmentak ia 13 milioi egin zuen gora eta 26an 16 milioi zeuden merkatuan. Hondamendi honen lehenengoko Ondorica finantza sistema zatitzea izan zen. 1929 eta 1932 bitartean banku askok ordainketan eten zituen. Hala ere ez zen ondorio bakarra izan, hainbat enpresa komertzial eta industrial hondamendira eraman zituen. Bestetik, stockak pilatu egin ziren eta prezioak asko merketu ziren. Estatu batuetan jarduera ekonomikoak gutxitu egin ziren eta horregatik langabeziak gora egin zuen.
Baina krisia Europa osoan zabaldu zen, Estatu Batuetako depresio ekonomikoa geroz eta larriagoa zelako eta ondorioz hedadura ekarri zuen krisiari zegokionez. Bankuen porrotek inbertsioak bertan bera utzi zituen. Prezioak merketu egin zirenez, saltzaileen eta ekoizleen erosteko almena jeitsi. Langabezia jeitsi zelako kontsumoak ere bera egin zuen. Erreakzio psikologikoak ezegonkortasuna eta egonezina. Estatu batuetako merkataritzak ikaragarri gutxitu zituen atzerriko erosketak eta azkenik estatu batuarrek inbertsiak aberriratu zituzten. Europan 1931rako atzematen ziren krisiaren eraginak. Europatik estatu batuetara egiten ziren esportazioak jeitsi egin ziren, eta europan ere prezioak bera egin zuten langabezia gizarte osoan zabaltzen ari zelako.
Horregatik lehenengo neurian hartzen hasi ziren krisiari aurre egiteko, polítika deflazionistak eta protekzionismoa. Polítika deflazionista hiru helbururekin jarri zen, aurrekontuak orekatzea, dibisa sendoa lortzeko eta eskaeraren eta eskaintzaren legea oinarri artesa prezioak doitzeko.
Krisiari erantzuteko neurri interbentzionistak jarri ziren. Lehenengo neurria dolarraren debaluazioa izan zen. Nekazariei dagokienez, errenta berreskuratzeko proposamena aurkeztu zuten hauen bitartez, ekoizpena murriztea, prezioak igotzea, esportazioak diruz laguntzea…Industriari dagokionez, arrazionalizaziorako ekimenak, diru laguntzak, asteko lanorduak gutxitzeko legeak, gutxiengo soldata eta herri lanen programa.
Britania Handiak krisiari aurre egiteko hartu zituen neurriak hauek izan ziren. 1931an urre patroia alde batera utzi eta libera esterlina %25 debaluatu zen. 1932ko otsailean inportazioei zergak ezarri zizkien eta merkatu imperial babestua sortu zuten.
Frantziaren kasuan, 1932tik 1935era industria ekoizpenak oso gutxi egin zuen gora eta langabeziarik handiena 35ean izan zen. Hala ere 1936an herri frontea iritsi zen eta frantziako polítika ekonomikoa aldatu egin zen.
Alemanian beste alde, 1929ko krisiak gogor jo zuen eta 1931n Alemaniako sistemak ere porrote gin zuen. 1933tik aurrera agerian geratu zen joera autarkikoa. Estatua economía erabakien gune bihurtu zuen, herri lanei eta berrarmatzeari esker. Estatuak hornitzaileei ordaintzen zien.Prezioak blokeatu zituen eta kontsumoa bultzatu zuen baina langabeziak behera egin zuen. 1939an erabateko enplegua lortu zuen.
Hello world!
Welcome to WordPress.com. This is your first post. Edit or delete it and start blogging!
